Słowniczek pojęć
Definicje kluczowych terminów z kursu kompetencji cyfrowych w JST.
- 2FA
- Uwierzytelnianie dwuskładnikowe – logowanie wymaga drugiego elementu (SMS, aplikacja, token) oprócz hasła. Blokuje ok. 99% prób włamań.
- Agile
- Zwinne podejście do zarządzania projektami – iteracyjna praca w krótkich cyklach, częsta weryfikacja i adaptacja.
- AI (Artificial Intelligence)
- Sztuczna inteligencja – systemy uczące się rozwiązywać zadania (np. generowanie tekstu, analiza danych).
- Alt text
- Tekst alternatywny opisujący obraz dla osób korzystających z czytników ekranu.
- Backup
- Kopia zapasowa danych – chroni przed utratą informacji w wyniku awarii lub ataku.
- Chmura (cloud)
- Usługi i przechowywanie danych dostępne przez internet zamiast lokalnego serwera.
- Cyberbezpieczeństwo
- Praktyki i technologie chroniące systemy, sieci i dane przed cyfrowymi atakami.
- Dane osobowe
- Wszelkie informacje pozwalające zidentyfikować osobę fizyczną – imię, PESEL, e-mail, IP itd.
- DDoS
- Distributed Denial of Service – atak polegający na zalaniu systemu ruchem w celu jego unieruchomienia.
- IaaS
- Infrastructure as a Service – chmurowy model dostarczania infrastruktury (serwery, sieć, storage).
- Incydent bezpieczeństwa
- Zdarzenie zagrażające poufności, dostępności lub integralności danych (np. wyciek, ransomware, błędna wysyłka).
- IOD (Inspektor Ochrony Danych)
- Osoba odpowiedzialna za nadzór nad przestrzeganiem RODO w organizacji.
- JST
- Jednostka Samorządu Terytorialnego – gmina, powiat, województwo.
- Kanban
- Metoda zwinna oparta o tablicę z kolumnami To Do / In Progress / Done.
- Malware
- Złośliwe oprogramowanie (wirusy, trojany, robaki, ransomware).
- NVDA
- Bezpłatny czytnik ekranu dla systemu Windows używany do testowania dostępności.
- Phishing
- Fałszywe wiadomości podszywające się pod znane instytucje, mające wyłudzić dane lub uruchomić malware.
- PluMM
- Polski model językowy AI rozwijany przez Ośrodek Przetwarzania Informacji – OPI PIB. Działa w UE, zgodnie z RODO.
- POUR
- Cztery zasady dostępności cyfrowej: Postrzegalność, Operacyjność, Zrozumiałość, Rzetelność (WCAG 2.1).
- Ransomware
- Złośliwe oprogramowanie szyfrujące dane i żądające okupu za ich odblokowanie.
- RODO
- Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych – europejskie przepisy regulujące przetwarzanie danych osobowych.
- SaaS
- Software as a Service – gotowe aplikacje udostępniane przez internet (np. Gmail, Google Docs, MS 365).
- Scrum
- Zwinna metodyka pracy w sprintach z określonymi rolami (Product Owner, Scrum Master, Zespół).
- VPN
- Wirtualna sieć prywatna – szyfrowany tunel do bezpiecznego łączenia się z siecią urzędu spoza biura.
- WCAG 2.1
- Wytyczne dostępności treści internetowych – międzynarodowy standard dostępności cyfrowej.
- Współedycja
- Równoczesna praca wielu osób nad tym samym dokumentem online (Google Docs, Word online).